Robot-Jasper is (soms) terug
en hoe lui-st-eren helpt

"Word je hier eigenlijk gelukkig van?"

Dat vroeg mijn buddy me laatst, onder het genot van een kop koffie. Zij is ook loopbaancoach, en we zien elkaar regelmatig om over ons werk te praten. Ik vertelde hoe druk het was. Ik had meer klanten dan eigenlijk in mijn zestien uur passen, dus ik probeerde alles rondom het coachen zo efficiënt mogelijk in te richten, zoals de administratie en de verslaglegging. Want wat mij betreft gebeurt de magie van coaching in het gesprek tussen twee mensen, en daar wilde ik zoveel mogelijk tijd voor overhouden.

Toen vroeg ze of ik gelukkig werd van het werk en of dit echt was wat ik leuk vond om te doen. Ik moest er wat langer over nadenken dan ik had verwacht.

Op dat moment herkende ik hem: robot-Jasper. Dat is de versie van mij die van zeven uur 's ochtends tot zes uur 's avonds doorwerkt, alles afvinkt en ondertussen steeds minder voelt. Ik herken hem uit een eerdere baan, waar ik de balans zo ver liet doorschieten dat ik uiteindelijk afscheid nam van werk dat eigenlijk goed bij me paste.

Een paar dagen later sliep ik om een andere reden slecht. Om 5.00 uur ben ik maar opgestaan en gaan hardlopen. In mijn oren een aflevering van de Trouw-podcast 'Loket voor het Leven' met als titel: "Hoe ontsnap ik aan de haast van het leven?" Het ging onder meer over de Duitse socioloog Hartmut Rosa, die schrijft over vervreemding. Daarmee bedoelt hij dat je het contact verliest met de mensen en de wereld om je heen. Als je de hele tijd haast hebt, komt er niets meer bij je binnen.

Tijdens het lopen dacht ik: dat is robot-Jasper.

Als coach zeg ik vaak tegen mensen dat ze de tijd moeten nemen en naar zichzelf moeten luisteren. Dus vroeg ik me naar aanleiding van de podcast af wat er gebeurt als ik dat zelf vergeet. En wat echt luisteren eigenlijk doet, voor mijn klanten en voor mij.

Wat luisteren voor jou kan betekenen

Veel mensen komen bij mij met haast. Het liefst hebben ze morgen een andere baan, soms in een heel andere sector. Ze passen hun LinkedIn-profiel alvast aan op de baan die ze willen, en ze kijken alleen nog naar vacatures die al passen bij de toekomst die ze voor zich zien.

Dat snap ik heel goed. Maar ik zeg dan meestal dat een loopbaan veranderen meer een marathon is dan een sprint. Paul de Beer laat in De mythe van de arbeidsmarkt zien dat ongeveer de helft van alle banen wordt vervuld via kennissen of direct contact, en dat een overstap binnen je eigen organisatie net zo vaak voorkomt als van werkgever wisselen. De volgende stap ligt dus vaak dichterbij dan mensen denken. Je groeit stap voor stap in een andere manier van werken. En wie een marathon goed wil lopen, moet onderweg blijven voelen hoe het gaat.

Rosa noemt het moment waarop iets je echt raakt, je erop reageert en het je een beetje verandert: resonantie. Dat kun je niet afdwingen, maar je kunt er wel ruimte voor maken. In coaching ontstaat die ruimte meestal door tijd en stilte. Soms komt een vraag binnen en wordt iemand even stil. Vaak komt er dan een andere vraag boven: hoe wil ik eigenlijk dat mijn werk voelt?

Wat luisteren voor mij betekent

Meestal luister ik echt, en dat is het deel van mijn werk waar ik het meest van houd. Toch weet ik dat robot-Jasper op drukke dagen zo in de coachstoel kan schuiven. Hij stelt prima vragen en heeft de volgende stap al klaar voordat de klant is uitgepraat, maar echt contact is er dan niet.

Daar wil ik scherp op blijven. Want de gesprekken waarin ik echt luister, zijn de gesprekken die me bijblijven. Ik vertraag, laat de stilte wat langer duren, en soms zegt een klant iets waardoor ik zelf anders ga denken. Daar zit de magie waar ik het met mijn buddy over had.

Volgens Rosa werkt resonantie altijd twee kanten op. Ik moet me ook zelf laten raken. En ik kan mijn klanten niet vertellen dat ze de tijd moeten nemen als ik dat zelf niet doe. Mijn gezin merkt meestal eerder dan ik dat ik te hard ga. En soms is er een buddy nodig die één simpele vraag stelt.

Lui-st-eren

In luisteren hoor ik drie woorden: lui, stil en eren.

• Lui herinnert me eraan om te vertragen en een gesprek, of een loopbaan, de tijd te geven die het nodig heeft.
• Stil gaat over mijn eigen verhaal en advies even voor me houden, zodat de ander zichzelf kan horen.
• Eren betekent dat ik wat iemand zegt serieus genoeg neem om me erdoor te laten raken.

De magie gebeurt tussen twee mensen. Maar alleen als ze allebei luisteren.

Dus ik eindig met de vraag van mijn buddy, deze keer aan jou. Word jij nog gelukkig van wat je doet? En neem je de tijd om echt naar het antwoord te luisteren?

Eerder verschenen in mijn LinkedIn-nieuwsbrief Jasper werkt.