Dienend leiderschap

 
Benedictijner monnik Anselm GrünIn het kader van het LDI-traject van de kerk ben ik begonnen aan het boek ‘bezielend leidinggeven’ van Anselm Grün. In het boek stond een hoofdstuk over dienen wat mij hielp mijzelf weer wat beter te begrijpen.

Voor diegene die Grün niet kennen. Anselm Grün is een Duitse Benedictijner Monnik. Hij is kellenaar en in die hoedanigheid verantwoordelijk voor 20 bedrijven en 300 werknemers. Daarnaast heeft hij een keur aan spirituele boeken geschreven. Het boek ‘bezielend leidinggeven’ gaat over de mens achter de leider. In het boek gaat Grün terug naar de 1500 jaar oude principes van Benedictus. Volgens Benedictus is een leidinggevende iemand die het leven dient en mensen bezielt. Voorwaarden voor echt leiderschap zijn volgens hem: zelfkennis, mensenkennis, creativiteit en fantasie.Op pagina 54 staat het hoofdstuk met als titel: het leven dienen. Even een quote: ‘De woorden van Benedictus over ‘leidinggeven is dienen’ zijn gebaseerd op de uitspraak van Jezus bij het laatste avondmaal. Het antwoord van Jezus op het geruzie van de discipelen over de vraag wie van hen de belangrijkste is, luidt: ‘Koningen heersen over hun volk en machtigen laten zich weldoeners noemen. Zo mag het bij jullie niet zijn, de grootste van jullie moet de kleinste willen zijn en een leider moet zich als dienaar gedragen’.

Soms is het gevoel dat je een onderdeel bent van een traject waarin je leiderschapskwaliteiten worden ontwikkeld een lekker gevoel. Het is niet zozeer dat ik ervan naast mijn schoenen ga lopen, maar het is wel iets wat mij voedt in mijn eigenwaarde. Gisteren hadden wij weer een bijeenkomst van het LDI. Wij stonden ook nog even stil bij het feit dat leider zijn ook betekent dat de problemen van een ander ook jouw problemen worden. Toen ik las over het dienend leiderschap zoals Benedictus dat beschrijft, stelde ik mijzelf de vraag: wil ik dienen. Het antwoord wat ik mijzelf gaf was nee, ik wil leiden (ambitie). Wat ik zo mooi vind van wat Grün in het boek beschrijft is dat je ruimte moet laten voor je ambities en verlangens. Het gaat zelfs zo ver dat Grün zegt dat een dienende leider zijn diepste drijfveren voor zichzelf inzichtelijk heeft. Een dienend leider kiest er echter voor zijn eigen verlangens en ambities ondergeschikt te maken.        

Nu moet ik eerlijk zeggen dat er één ding is waar ik vooral slecht mee omga. Veranderingen zijn niet aan mij besteedt. Mijn manier van omgaan met verandering is heel veel aandacht voor mijzelf opeisen. Mijzelf in het middelpunt zetten. Op mijn werk gaat er veel veranderen. Vandaag merkte ik weer dat ik in dezelfde valkuil trapte. Mijn goede voornemen voor de komende periode op mijn werk is te dienen. Een positieve bijdrage leveren aan verandering en zo ruimte te laten voor de organisatie en mijn collega’s en op die manier te leren dienen/leiden.

Kwetsbare truc

trucToen ik al een tijdje met Joyce verkering had, vroeg ze mij wat ze van mij wist wat niemand anders wist. Ik moest haar het antwoord schuldig blijven. Al jong heb ik geleerd dat je kwetsbaar opstellen meer oplevert dan een muur om je heen te bouwen en dat hoe eng het ook is, dicht bij jezelf blijven meer oplevert dan een toneelspel spelen.

Toen ik aan Joyce probeerde uit te leggen waarom zij niets meer wist als een ander gebruikte ik de term: truc. Kwetsbaarheid als truc waardoor je mooie dingen terugkrijgt. Waardoor je vaak ineens iets te zien krijgt van de ander wat je verbaast of waardoor je hem of haar wat beter gaat begrijpen.  Iemand plaatst zichzelf als het ware in perspectief. Toen ik er over nadacht kwam ik erachter dat het geen truc is. Als dat het was, dan werkte het namelijk niet. Het heeft te maken met een oprechte interesse in de ander, som ook verbazing of het verlangen iemand of de situatie waarin ik mij begeef te begrijpen.

Bewuste keuze
Toch merk ik naarmate ik ouder word dat het ook een kwetsbaar evenwicht is. Voor mijn idee had ik vroeger niets te verliezen. Nu je dingen hebt opgebouwd (een gezin, een leuke baan) wordt kwetsbaar zijn en kwetsbaarheid vragen minder vanzelfsprekend. Ook zie je ineens dat het niet vanzelfsprekend is en dat het soms vraagt om het maken van een bewuste keuze. Soms wordt het dus ook een sprong in het donker. Een keuze op basis van een overtuiging die tegen mijn gevoel ingaat.

Voor de toekomst hoop ik dat ik het vast kan houden. Al is het maar omdat het mij tot nu zoveel mooie en inspirerende gesprekken met interessante mensen heeft opgeleverd.  En als ik heel eerlijk ben, denk ik ook dat ik niet anders kan.

Kies voor de keuze

kiezenEen paar dagen geleden begon ik op aanraden van een collega in een boek met als titel: ‘het slimme onbewuste’. Een boek over de verhouding tussen het bewustzijn en het onderbewuste.

Het eerste hoofdstuk van het boek richt zich op het afbreken van de mythes rondom bewustzijn. Het idee dat bewustzijn gelijkstaat aan rede en verstand en dat het meeste wat wij doen voortkomt uit een bewuste keuze. Op internet heb ik nog even gezocht maar ik kon het niet meer terugvinden. Ik meen mij te herinneren dat ik ergens heb gelezen/gehoord dat 70% van wat wij als mensen doen voortkomt uit routine. Het is daarnaast ook nog een zo dat de meeste mensen houden van die routine. Mijn vers geperste jus (3x per week). In plaats van rechtsaf, naar links, omdat ik dat altijd doe. Twee van mijn minder schadelijke ‘routines’.

Als je bovenstaande leest zou je bijna denken dat ik mij er bij heb neergelegd dat ik een gewoontedier ben, maar schijn bedriegt. Al lang geleden heb ik besloten dat ik mijzelf wil begrijpen. Wat zijn mijn diepste drijfveren? Waarom kies ik wat ik kies? Ja, ik ben net als zoveel anderen gehecht aan mijn routine, maar toch kies ik voor de keuze. Soms is het eng om te kiezen, omdat ook de verkeerde keuze kan zijn en je niemand anders dan jezelf daar de schuld voor kunt geven. Op je werk, maar ook thuis. Volgens mij is het een reclame waarin de hoofdpersoon zegt: succes is een keuze! Volgens mij is het net andersom: keuze is per definitie een succes. Dan heb ik het niet over het eindresultaat, maar de keuze op zichzelf is vaak al een overwinning. Betekent dit dat ik de illusie heb altijd bewust een keuze te maken? Nee, hoor nog steeds is veel van wat ik doe routine, maar ik ben een tijdje geleden wel begonnen met bewust kiezen.

Ik had het met mijn coach over ‘focus’ aanbrengen in je leven. Niets meer en niets minder dan het maken van keuzes. Als ik het kan, kan iedereen het. Misschien veranderd er wel niets, maar misschien zie je ineens kansen ontstaan? Heb je meer tijd voor je gezin? Zie je wat er echt toe doet? Het helpt mij in ieder geval wel!

Leiderschap: doorbreken status quo

leiderschapEen paar maanden geleden las ik in de krant dat meer dan de helft (weet het precieze percentage niet meer) van wat ik doe routine is. Mensen zijn gewoontedieren en of je het nu leuk vindt of niet, binnen de kortste keren beland je in een sleur. In het al eerder aangehaalde boek ‘Tribes’ van Seth Godin word als het gaat om leiderschap onder andere gesproken over het doorbreken van de status quo.

Passief naar actief
Soms heb je van die momenten dat je het even helder ziet. Dat had ik een aantal maanden geleden. Voor mijn gevoel werd ik op mijn werk steeds minder productief en behalve dat begonnen de dingen die ik deed mij ook steeds vaker tegen te staan. Ik begon na te denken waar dit gevoel vandaan kwam en mijn conclusie was: ik word passief. Nu is het niet erg om op zijn tijd rustig af te wachten, maar langzaam maar zeker werd ik ook passief op die onderwerpen waarop actie van mij werd verwacht. Daarnaast merkte ik dat die passiviteit verder ging dan alleen op mijn werk. Het werd ook zichtbaar in mijn persoonlijk leven.

Volgen of leiden
Over het algemeen is het makkelijker om te volgen of een reactie te geven, dan om het voortouw (de leiding) te nemen. Ben je passief dan blijf je vanuit je comfortzone opereren. Besluit je zoals ik dat deed dat je dit patroon wilt doorbreken, dan is dat eng. Ik zou daar nog wel even over uit kunnen weiden, maar daar zijn genoeg boeken over geschreven. Wat mij vooral verbaasde is dat het zo makkelijk is om in passiviteit te blijven hangen. Dat heeft voor een groot deel te maken met het feit dat het lastig is passiviteit te doorbreken. Het heeft namelijk verschillende ‘stadia’. Eerst moet je het herkennen, doen moet je het verlangen hebben het te doorbreken en als laatste moet je het op één of andere manier anders gaan doen.

In het boek beschrijft Godin een leider als iemand die geen genoegen neemt met de status quo. Ik vind het wel een interessante gedachte. Om de status quo te doorbreken heb ik zelf ervaren dat je een aantal fases doormoet. Als je wat meer inzoomt op die fases met de bril van leiderschap, dan komen er (volgens mij) een aantal interessante dingen uit, maar voor nu even genoeg. Ik kom hier (waarschijnlijk) op terug.

Mysterie opgelost

boldWaar komen de beelden op paaseiland vandaan? Hoe konden ze meer dan 4000 jaar geleden piramides bouwen waarbij de lange en korte kant op 0,08% na even lang zijn? Dat soort mysteries mogen van mij nog wel even blijven bestaan. Heerlijk om even over te filosoferen.

Vaak is het nadeel van een mysterie dat wordt opgelost, dat het antwoord tegenvalt. Maar soms, heel soms heb je geluk. Een goed voorbeeld is het typisch Nederlandse mysterie wat vandaag voor mij werd opgelost.

Moeders mooiste
Ik weet niet meer zeker waar ik het voor het eerst hoorde, maar ik schat zo op radio 1. Net als de rest van Nederland, schat ik zo in, vroeg ik mij af waarom iemand die toch al niet moeders mooiste is, zichzelf zo verminkt. Het antwoord op die vraag kwam van antropologe Lizzy van Leeuwen. Zij schreef in de Groene Amsterdammer dat PVV-leider Geert Wilders zijn haar blondeert om te verhullen dat hij eigenlijk van Indonesische afkomst is.

Mijn eerste gedachte was, waarom scheert hij zijn hoofd dan niet gewoon kaal?

Vrijzinnig of orthodox

Mijn eerste kennismaking met gospel, tenminste die gospel die ik dacht langer dan 30 seconden te kunnen verdragen, was met de Australische gospelband Hillsong. Nu heb ik de afgelopen weken een vergelijkbare openbaring: overal op het web wordt gediscussieerd over het christelijk geloof! Zo volg ik een discussie over ‘de twijfel’. Boele Ytsma, Relirel, Sonneveld en anderen publiceren over de rol van twijfel in het christelijk geloof.

Vrijzinnig
Ik ben diep van binnen nog steeds dat gereformeerde jongetje. In het stuk van Sonneveld schrijft hij over Ytsma als een vrijzinnige. Als ik dat woord alleen al lees, dan denk ik…oei das fout. Tegenwoordig ben ik een Nazarener, maar aan het woord vrijzinnig kleeft voor mij nog steeds iets negatiefs. Vrijzinnig geloven stond voor mij altijd voor een halve keuze, niet radicaal ja kunnen zeggen tegen God. Ik herinner mij nog goed de vader van een jongen bij mij uit de kerk. Voor mij was hij het voorbeeld van iemand die vrijzinnig was. Hij had (zoals ik het mij herinner) een heel eigen beeld van wie God was en voor hem in zijn leven van alledag betekende. Ik kan mij een gesprek in de kroeg herinneren. Het was inmiddels al een aantal jaar later en ik zag hem nooit meer in de kerk. Wij hadden het o.a. over geloven. Ik kan mij het gesprek niet meer woord voor woord herinneren, maar wat ik mij wel herinner is dat wij het niet altijd eens waren. Toch vond ik het een mooi gesprek. Ik proefde zijn verlangen er samen met God uit te komen. Hem als het ware tot de finish achterop zijn rug met zich mee te blijven dragen. Ondanks zijn eigen vragen en pijn hield hij vast aan zijn geloof.

Als ik aan die man terugdenk, dan is één ding mij meteen duidelijk. Een discussie over twijfel gaat verder dan theologische bespiegelingen en dogma’s. Het gaat over mensen en hun behoefte er samen met God uit te komen. Hem niet kwijt te raken in het leven van alledag. Los van de inhoud is het natuurlijk geweldig dat mannen als Ytsma, Sonneveld, maar ook Hendrikse hun mond open doen. Dat zij vrijzinnig of orthodox hun mening verkondigen en mij (en anderen) zo inspireren. Hopelijk slagen wij er dan allemaal in ons geloof vast te blijven houden.

… of is dit allemaal wel erg vrijzinnig. Los daarvan… Ik ben benieuwd @boeleytsma melde vandaag op Twitter dat hij volgende week reageert op het artikel van Sonneveld in het ND. Word vervolgd dus…

Dichtbij jeugdsentiment

butterflyLater moet ik vast aan Anne-Roos en haar vriendinnetjes uitleggen wat de gulden is en ook dat ik toen ik een spreekbeurt wilde maken nog gewoon naar de bibliotheek moest. Heerlijk die sentimentele gedachten op je 28ste. Reden van mijn momentje van sentiment was mijn oude gedichtenboekje wat ik er vandaag eens op heb nageslagen.

In het voor mij nog internetloze tijdperk (ik was er pas laat bij) had ik altijd een boekje op zak. Voor als ik ineens inspiratie had. Het probleem met een geweldige dichtzin is namelijk dat je hem ook zo weer vergeten bent. Het is toch al zeker twee jaar geleden dat ik ‘mijn boekjes’ heb bekeken en mij mee heb laten slepen door mijn oude liefdes(verdriet). Want wat mij opvalt is dat ik mij bij de meeste gedichten nog een bepaald meisje voor de geest kan halen. Daarnaast is het helaas zo dat veel van de ‘briljante zinnen’ die op dat moment zo de moeite van het opschrijven waard leken, achteraf gezien wat minder briljant (soms zelfs vreemd) waren.  Toch herken ik ze wel, de emoties die eruit spreken, de thema’s die ik behandel en jammer genoeg ook de foto van de jongen voorin… oeps. Er zijn een paar die je bijblijven. Gedichten die ik bij wijze van spreken nog uit mijn hoofd kan citeren. Eén daarvan is het gedicht ‘Vlinder’. Een gedicht waarmee ik de eerste prijs won tijdens een gedichtenwedstrijd op de middelbare school. Ik was de enige deelnemer, maar de jury bezwoor mij dat ze mij geen prijs hadden uitgereikt als het niet ook een goed gedicht was. Als ik aan die prijs terugdenk dan houd ik mij daar maar aan vast. De prijs werd uitgereikt door dichter Harmen Wind die mij toewenste dat ik mijn vlinder vast zou houden. Voor diegene die nu bijna barst van nieuwsgierigheid volgt hier het gedicht. Ik schreef het overigens voor Wendy die naast mij zat bij Economie en Geschiedenis. Eén van mijn geheime liefdes.

Vlinder (8/12/99)

Als ik de eerste vogel weer hoor fluiten
En alle bloemen weer komen kijken
De gewone niet die op de ruiten
En als alle dingen beter lijken

Dan wil ik zingen over alles wat mooi is
Huilen over alles wat slecht was
Niet meer voelen het gemis
En kijken naar elk meisje in de klas

Het is lente de tijd dat alles groter wordt
Haar vlinders zijn gaan vliegen in mijn buik
Want nu ook mijn hart is volgestort
Wacht ik totdat ze gaat zitten op mijn vlinderstruik.

Mijn goede voornemen is om er de komende tijd eens een paar te publiceren. Om dichtbij mijn jeugdsentiment te blijven.

God is ambitieus

ambitionMijn voornemen was om te stoppen met God menselijke eigenschappen aan te meten, maar bepaalde dingen kan ik niet onder stoelen of banken steken. Zo ben ik er van overtuigd dat God ambitie heeft.

Er wordt wel een gezegd dat wij, omdat wij voortkomen uit God, dezelfde eigenschappen hebben als Hij. Ambitie als een onderdeel van ons mens zijn. Ik voel een verantwoordelijkheid het beste uit mijzelf te halen. Ambitie die vooral op mijzelf gericht is. De laatste tijd vraag ik mij wel eens af hoe die ambitie in verhouding staat tot mijn geloof. De basis van het Christelijk geloof ligt in de vrijheid om te kiezen. Ik ben ervan overtuigd dat ik geen marionet ben, maar ik geloof ook dat God een plan met mij heeft. Vraag is dus of er ondanks/dankzij mijn ambitie voldoende ruimte is voor dat plan. Online vond ik het een en ander over dit onderwerp. Het gaat dan vaak om het begrip ‘gezonde ambitie’. Een ambitie waarbij je beseft dat ook die honger voorkomt uit het verlangen te doen wat God van je vraagt. Het perspectief wordt dan: Jezus heeft zijn leven gegeven om deze wereld te redden. Waarom nemen wij genoegen met minder?

Nog genoeg om over na te denken. Word vast vervolgd.

PS: sneller dan verwacht, kwam een mooi stuk tegen van de Paul (broer van de schrijver Henry) Nouwen. Titel: tussen ambitie en God. Mooi van die online cadeautjes.