Brief aan Jezus (kerst 2016)

Vraag vanuit de dominee was om een gebed te schrijven. Uiteindelijke werd het een brief over geloof en ongeloof, over verstand en gevoel. Hij is niet gebruikt waar hij voor bedoeld was, maar ik wil hem bij deze graag met jullie delen.

Mooie kerstdagen!

Beste Here Jezus,

In de film ‘collateral beauty’ schrijft de hoofdpersoon die zijn dochtertje heeft verloren brieven aan: de dood, hoop en aan de liefde. Uiteindelijk staan de drie in de vorm van mensen voor hem. Dat leidt tot mooie gesprekken. Laat ik maar eerlijk zijn: ik hoop een beetje op hetzelfde effect met het schrijven van deze brief.

 Maar laten we beginnen bij dit jaar. 2016 was volgens mij niet het beste jaar van ons mensheid (en voor alle duidelijkheid we hebben ook echt wel slechtere gehad). Uit onderzoek is gebleken dat veel Nederlanders het idee hebben dat de wereld er slecht aan toe is, maar heel tevreden zijn over hun eigen leventje. Dat geldt ook voor mij. Ik ga niet dood op de Middellandse zee, hoef niet te vluchten, zit niet opgesloten in een legbatterij, mijn staart wordt niet afgeknipt. Trump is ‘not my president’ Ik ben gelukkig. Mijn vrouw vindt mij leuk en ik haar. Mijn kinderen vinden mij nog steeds stoer en ik heb lieve familie en vrienden om mij heen. Mijn baan is uitdagend. Ik ben kortom een gezegend mens.

Waarom hoop ik dan toch dat u ineens voor mij staat? Met alle dingen goed gaan in mijn leven, is er één ding helaas minder prominent aanwezig, namelijk: geloof. Ik heb aan mijzelf beloofd eerlijk te zijn en de werkelijkheid is dat ik, misschien wel meer dan ooit, worstel met u. Mijn ratio en mijn verstand lijken wel twee verschillende werelden. Er is geen wetenschappelijk bewijs voor God en de ziel én er is geen ruimte voor mysterie als je het brein doorgrond, zegt het verstand. Ik voel u, u bent niet te doorgronden, net als het mysterie van mijn zijn, zegt mijn gevoel. Als ik naar mijn verstand luister dan was u een wijs man, waarvan later een God is gemaakt. Luister ik naar mijn gevoel dan raakte met uw geboorte en leven de hemel en de aarde elkaar. Werd met U het goddelijke zichtbaar en tastbaar en kreeg de mensheid hoop.

Over een paar weken is het kerst. Alleen al de liederen zorgen bij mij voor genoeg melancholie om een jaar op te kunnen teren. Genieten! Tegelijkertijd zijn er weer die stemmetjes in mijn hoofd. Mijn verstand zegt: weer een van oorsprong heidens feestje waar het Christendom een mooi sausje over heeft uitgestrooid. Mijn gevoel zegt: stille nacht, heilige nacht Davids zoon lang verwacht.

Een week of wat geleden toen ik verstrikt zat in mijn eigen denken, sprak ik erover met mijn moeder, ze huilde. Als ik eerlijk ben is dat het moeilijkste van mijn hele worsteling. Het is soms eenzaam omdat ik ervoor kies vragen te stellen over iets dat mij niet alleen met u, maar ook met heel veel anderen om mij heen verbindt. Wat blijft er daarvan over zonder mijn geloof? Mijn moeder vroeg mij tijdens ons gesprek waar al dat getwijfel goed voor is? Ik reageerde dat ik niet anders kon, omdat ik wil weten hoe het echt zit, dat het iets raakte van de kern van mijn menszijn. Twee dagen later fietste ik op met een collega. We spraken over geloof. Ik vertelde haar eerlijk over mijn worsteling en zij gaf mij een schitterend beeld mee. Zij vertelde mij: ‘op een bepaalt moment in mijn heftigste moment van twijfel. Zag ik een beeld voor mij van een gedekte tafel. Het enige wat ik hoefde te doen, was aanschuiven. Ik kan niet zeggen dat ik alles geloof, of dat ik ervan uitga persé naar een hemel te gaan. Maar telkens zie ik dat beeld voor mij van die gedekte tafel en hoor die stem in mij die zegt: welkom, schuif aan.’

En sinds die tijd: houd ik mij daar ook maar aan vast. Misschien, bedenk ik mij nu, heb ik die ontmoeting met u al lang gehad. Ergens op de fiets tussen Leusden en Vathorst.

Een gedekte tafel. Hoe toepasselijk zo met de kerst.

Over God als racistische, wraakzuchtige en gewelddadige despoot

Afgelopen week keek ik op Netflix de documentaire ‘the unbelievers’ (2013, IMDB: 7,7). Daarin volg je als kijker de professoren Richard Dawkins , evolutionaire biologie (@richarddawkins) en Lawrence Krauss, fysica (@lkrauss1). Deze twee overtuigde atheïsten, reizen de wereld over om te vertellen dat er geen God is. We volgen de twee van Sydney, naar New York en uiteindelijk naar een ‘rally for reason’ in Washington. Deze bijeenkomst waarbij 30.000 agnosten, atheïsten en andere niet gelovende samenkomen vormt het ‘hoogtepunt’ van de film.

De boodschap van de documentaire en van zowel Dawkins als Kraus is: Wij geloven in de verdienste van wetenschap en rede. Ook op basis daarvan is het mogelijk een zinvol en moreel leven te leiden. We verachten en minachten geen mensen (gelovigen), maar verachten en minachten standpunten. Religie onderdrukt en is alleen daarom al niet beschermd. Het maakt specifieke claims over het universum die waargemaakt, uitgedaagd en als noodzakelijk zelfs belachelijk gemaakt moeten worden. Het is de wetenschap die verantwoordelijk is voor de terechte bescheidenheid van de mens. De mens plaatst zichzelf niet op een voetstuk door de wetenschap, maar bewijst er juist zijn nietigheid mee. We zijn hier niet door een allesomvattend plan van een God, maar vanwege de biologie. Dat maakt het leven niet minder waardevol. Omarm het leven zolang het er is en zorg ervoor dat je eraan bijdraagt dat de mensen die na je komen het een beetje beter hebben. En vanuit het besef dat we staan voor uitdagingen die zijn weerga niet kennen (energie en klimaatcrisis, maar ook overbevolking), is het nu aan de mens om te komen met oplossingen.

Gelukkig ben ik lid van een kerk die uitdraagt dat wetenschap en geloof geen tegengestelden hoeven te zijn. Een mening die in de film aan bod komt in een discussie tussen de aartsbisschop van Sydney George Pell en Dawkins terwijl ze het debat aangaan op de Australische televisie. De vraag die Pell gesteld krijgt is: gelooft u dat mensen zijn geëvalueerd van apen? Het antwoord van de geestelijke is: ja waarschijnlijk van Neandertalers. Dawkins springt er bovenop. Het zijn geen Neandertalers, want dat zijn onze neven. Daarna is het fragment afgelopen. Iets verderop zien we nog wel dat zowel Dawkins als Kraus meewarig terugkijken op het interview en zoveel domheid van de kerkbestuurder. Deze documentaire is volgens mij niet bedoeld om meningen tegenover elkaar te zetten, maar vooral om beide mannen het podium te bieden. In veel christelijke films is er ook weinig ruimte voor een andere mening, dus op zich begrijpelijk. Alleen voor mijzelf voelde het als een gemiste kans. Ik had graag willen weten hoe Pell keek naar de discussie rondom evolutie en hoe hij dit rijmde met zijn geloof in een levende God. Hetzelfde gevoel van preken voor de Buhne bekroop mij bij de woorden van James Randi een man die zijn leven heeft gewijd aan het bestrijden van de pseudo wetenschap en die aan het woord komt tijdens de ‘rally for reason’. Randy: ‘Ze worden gedreven door angst. Dat is niet mijn stijl en ook niet die van jou.’ Gejoel en Randi steekt zijn stok in de lucht richting de hemel. ‘Mensen het is tijd dat wij allemaal volwassen worden. In plaats van snel vooruit te gaan naar de veertiende eeuw, moeten we de eenentwintigste koesteren door ‘fini’ te schrijven om te geloven in de onverdraagzame, voorspelbare, gemene, onbetrouwbare, genocidale, homofobische, vrouwonvriendelijke, racistische, wraakzuchtige en gewelddadige despoot.’ En terwijl hij despoot zegt wijst Rand weer naar de hemel en begint het publiek weer te joelen. Toegegeven hij spreekt voor 30.000 mensen met wie hij gemeen heeft dat ze niet in God geloven, maar het is een voorbeeld dat de documentaire af en toe wel erg eendimensionaal is en gericht op vooroordelen die bestaan over God, maar ook mensen die zich gelovig noemen.

Als Jacob

Soms heb je van die gesprekken waarin diegene die tegenover je zit ineens verandert. Je bekijkt hem of haar ineens met andere ogen. Dat soort gesprekken heb ik regelmatig met tieners die betrokken zijn bij het jeugdwerk. Ik leerde ze ooit kennen als die lieve, schattige kinderen en voordat ik er erg in had waren er jaren verstreken en verassen ze mij door hun volwassen houding of intelligente vragen. Aan de ene kant is het geweldig en aan de andere kant spannend.

Die spanning heeft vooral te maken met de angst betrapt te worden. Dat iemand eindelijk ziet dat ik het ook niet altijd weet. Dat ik het tienerleider zijn al die jaren naar eer en geweten heb gedaan, maar verre van perfect was en ben. Dat er avonden waren die ik niet voldoende heb voorbereid, dat ik die lastige vraag ook niet altijd kon beantwoorden. Dat ik in veel aspecten net zo zocht als hen. Dat ik mij eigenlijk een Jacob voel(de), verwikkeld in een constante worsteling met God.
Het is geweldig mooi om elke twee weken met jongeren te praten over hoe ze in het leven staan. Ze de mogelijkheid te geven over je schouder mee te kijken in je leven met je vrouw, je kinderen, met God. De eerste jaren spreekt de rolverdeling voor zich. En ook al sla je soms de plank mis, uit ervaring weet ik nu dat je met iemand van 14 niet moet praten over filosofie, meestal heb je iets te delen waar ze wat aan zouden kunnen hebben. Maar dan worden ze ouder. Wat laat je zien van je eigen worstelingen? Laat je ze ook met dat deel van jouw geloofsleven kennismaken? Voor mij sprak het voor zich om het wel te doen. Omdat je door te worstelen en God vast te houden, juist ontdekt wie hij is voor jou. Niet voor je ouders, niet voor de kerk, maar voor jou. Ik heb geworsteld met hoe ver ik daarin kan en mag gaan. Ik heb naar aanleiding daarvan confronterende, maar goede gesprekken gevoerd met mijn tieners. Gesprekken waar ik meer van heb geleerd als zij, maar ook voor hen was het goed.

Ik gun iedereen, vooral ook ‘mijn tiener’ zijn worsteling. God is voor mij het mysterie waarvan af en toe een tipje van de sluier wordt opgelicht. In de bijbel, maar vooral ook in de verhalen van de mensen om mij heen. God zit niet in systemen of in dogma’s, maar in liefde, vergeving en medemenselijkheid. Ik heb de zekerheden van een kinderlijk geloof afgelegd en kies ik ervoor alle opties open te laten, zelfs de optie dat God niet bestaat. Alleen zo kom ik dichter bij God, dan door te accepteren dat hij zo groot is, dat ik met mijn menselijke behoefte hem te begrijpen, hem altijd kleiner maak dan hij in werkelijkheid is. In die worsteling heb ik dingen gewonnen en dingen verloren. Hoe meer ik worstel, maar niet loslaat hoe meer de angst betrapt te worden afneemt. Ik weet wie ik ben. Ik ben als Jacob, ik worstel met God.

Homo’s in Oeganda, Benno L en de balk in mijn oog

Ik hoorde van de week iemand zeggen: ‘gerechtigheid van God heeft alles te maken met de manier waarop we gerechtigheid ondersteunen in de wereld om ons heen.’ Een schitterende quote, maar hoe doe je dat?

Een van de geestesvaders van de wet waarmee homo’s in Oeganda worden onderdrukt lijkt een Amerikaanse evangelist. Altijd als ik dit soort berichten lees voel ik behalve woede ook schaamte. Gelukkig zijn er de afgelopen weken Christenen opgestaan die zich fel hebben uitgesproken tegen deze anti-homowet. Zo heeft de Zuid Afrikaanse geestelijke Desmond Tutu de Oegandese president opgeroepen de wet niet te tekenen, omdat hij bang was voor heksenjachten op homo’s, transseksuelen en transgenders. Helaas, de wet is getekend en de heksenjacht is inmiddels gestart. Onrecht!

Nu is Oeganda een ver van mijn bed show. Ik geef wat geld, schrijf een blog en verder… slaap ik er geen minuut minder om. Maar wat is dan gerechtigheid in de context van mijn leven? Het is in ieder geval niet een pedofiel die zijn staf heeft uitgezeten proberen te verjagen uit je stad. Al 1.715 mensen, waaronder één van mijn Facebook-vrienden heeft gedaan waar ik tot nu toe de ballen niet voor had. Ze hebben allemaal op de ’like-knop’ gedrukt van de Benno L welkom in onze straat Facebook-pagina. Ik maak mijzelf wijs dat ik het tot nu toe niet gedaan heb omdat ik in een kinderrijke buurt woon, maar ik als ik heel eerlijk ben, was ik tot nu toe te laf. Door die geweldige instellingen van Facebook kan iedereen zien dat ik deze pagina heb geliked en dat was voor mij dan weer net een stap te ver.

Ik heb besloten dat ik op die like-knop ga drukken. Niet omdat ik hoog verheven moraal heb of beter ben dan diegene die het niet doen. Niet omdat ik op welke manier dan ook wil goedpraten wat deze meneer heeft gedaan en ook niet omdat ik de kinderen in mijn buurt in gevaar wil brengen. Ik ga die pagina liken omdat ik het onacceptabel vind dat woede en angst regeren. Omdat ook ik een dikke vette balk in mijn oog heb en op mijn eigen, imperfecte manier, geïnspireerd door waar ik in geloof, streef naar gerechtigheid voor ieder mens. Een homo in Oeganda, maar ook een Nederlandse zwemleraar.

‘Sh** ik ben Christen’

Het begon eigenlijk allemaal met een goed gesprek. Eerder een spiegel eigenlijk. Het ging over het jeugdwerk in de kerk, vergaderingen in de kerkenraad en over uitgedaagd worden om je eigen grenzen te zoeken en je te bewegen buiten je comfort-zone. Even uitgepraat, maar wel met teveel energie besloot ik om 22.00 uur alsnog te gaan zwemmen. Zoals wel vaker luisterde ik onderweg naar een podcast van Andy Stanley. Het tweede deel van een serie preken over Christen zijn. Anne Rice een Amerikaanse schrijfster die ooit op haar 18de God gedag zei, hem veel later weer terugvond en juli 2010 de volgende tekst op haar Facebook-pagina plaatste:

‘For those who care, and I understand if you don’t: Today I quit being a Christian. I’m out. I remain committed to Christ as always but not to being “Christian” or to being part of Christianity. It’s simply impossible for me to “belong” to this quarrelsome, hostile, disputatious, and deservedly infamous group. For ten years, I’ve tried. I’ve failed. I’m an outsider. My conscience will allow nothing else.’

Het verhaal van Andy Stanley ging verder. Hij vertelde over dat er maar drie keer in de bijbel wordt gesproken over Christenen en dan nooit in de context zoals wij die vandaag de dag kennen, namelijk een groep mensen die Jezus volgen. Dat mensen die zich Christen noemen er zoveel verschillende denkbeelden op na houden en dat Christen zijn te vaak niets meer van doen heeft met Jezus en zijn boodschap. Nee dat we ons er zelfs achter verschuilen en het woord gebruiken als excuus om echt iets te betekenen voor de wereld waarin wij leven. Dat volgers van Jezus hun leven horen te leiden als discipelen. Dat hun leven maar om een ding draait, namelijk: Gods liefde laten zien aan IEDEREEN.

En het enige wat ik kon denken was: ‘Sh** ik ben Christen’

Inspiratie

Soren Kierkegaard was een Deense filosoof die leefde in de 19de eeuw. Zijn filosofische werk vond ik interessant, maar vooral de plaats waar hij zijn ideeën op deed, fascineerde mij. In de natuur werd Kierkegaard geïnspireerd en zag hij iets terug van het goddelijke. Nu ben ik een jongen van de stad, maar wel altijd op zoek naar inspiratie.

Voordat je iets kunt geven, moet je eerst ontvangen en het meeste van wat ik ontvang, komt tot mij via mijn IPhone. Via podcasts om meer specifiek te zijn. Ik rijd twee of drie keer per week met mijn scooter naar mijn werk. Momenten waarop ik luister naar inspirerende mensen als ‘Andy Stanley’, ‘Roderick Vönhögen’ en ´Michael Hyatt´ en ´Mark Driscoll´.

Allemaal onbekende namen voor de meeste van jullie, maar ik daag je uit om je te laten inspireren met interessante en inspirerende ideeën.

Love wins!

Tijdens de introductie van de lessen sociologie aan de Christelijke Hogeschool Ede (CHE), vertelde mijn docent dat sociologie van je vraagt af en toe de wereld te bekijken als een buitenaards wezen. Ik heb dit altijd onthouden, omdat het aansluit bij één van mijn meer hardnekkige karaktertrekken. Ik ben geen groepsmens en ben vaak geneigd mij terug te trekken en van een afstand te observeren.

Ik moest hieraan denken terwijl ik het boek ‘love wins’ of in het Nederlands ‘En de meeste van deze is de liefde’ van Rob Bell aan het lezen was. Nu ben ik na het lezen van ‘Velvet Elvis’ een grote fan van deze Amerikaanse predikant, maar dit boek is ook weer een meesterwerk (bescheiden mening). Ik vind Bell een geweldige observator. Hij plaatst zich buiten het ‘christelijke denken’ laat dogma’s en cultuur los en is bereid om weer terug te keren naar de kern van waar het geloof om draait. In ‘love wins’ staan hemel en hel, Gods liefde en oordeel centraal. Hoe kun je de liefdevolle God en de God van het oordeel bij elkaar brengen? Zijn boodschap is dat zowel hemel als hel iets zijn van het nu én van de toekomst. Maar ook dat ze te maken hebben met onze keuzes als mens in plaats van de keuzes van God. Dat is schitterend, maar wat ik vooral mooi vind is het beeld van God en Jezus die uit zijn verhaal blijken. Een mystieke God die zo veel meer en groter is dan de God die wij angstige mensen van hem hebben gemaakt. Een God ook die veel meer dan de God die ik ken vanuit mijn gereformeerde opvoeding een God is van liefde, diepe en nooit eindigende liefde voor de mens. Zonder schaamte, zonder een gevoel van tekortkomen te mogen zeggen dat ik zijn geliefde zoon ben, dat het uiteindelijk om de liefde gaat. Niet alleen voor mij, maar voor iedereen die dit leest, dat is een wijze les van ‘love wins’.

Inspirerend gebed

Moge God je zegenen met ontevredenheid
over gemakkelijke antwoorden, halve waarheden, en oppervlakkige relaties,
opdat jij onverschrokken waarheid mag zoeken en liefde diep in je hart.
 
Moge God je zegenen met woede
over onrechtvaardigheid, onderdrukking, en uitbuiting van mensen,
opdat jij onophoudelijk mag werken aan rechtvaardigheid, vrijheid en vrede voor allen.
 
Moge God je zegenen met tranen
die mogen vloeien met hen die lijden aan pijn, afwijzing, of het verlies van een geliefde,
opdat jij je hand naar hen mag uitstrekken en hun pijn in vreugde mag veranderen.
 
Moge God je zegenen met genoeg dwaasheid
om te geloven dat jij een verschil kan maken in deze wereld,
opdat jij, door Gods genade, kan doen wat anderen voor onmogelijk houden.

Amen
 
Franciscus van Assisi (1181 – 1226) 
http://nl.wikipedia.org/wiki/Franciscus_van_Assisi

God heeft humor?!

Het alternatieve bijbelverhaal van Hans Teeuwen, maar ook berichten over ’gristenen’ op websites als geenstijl.nl. Om God en de mensen die in hem geloven wordt soms hard gelachen, maar de vraag in dit artikel is hoe het zit met de humor van God. Heeft Hij die überhaupt?
Geloven dat God humor heeft begint met het geloofd dat er een God is. Geloof je dit niet zie dan de humor in van dit artikel. Daarnaast wordt er geloofd in verschillende Goden, maar in dit artikel wordt met God de christelijke God bedoeld.
Humor in de bijbel
Er zijn veel definities van humor. De meeste komen neer op het maken van vrolijkheid (actieve humor) en ervan kunnen genieten (passieve humor). Humor is (gelukkig) erg afhankelijk van jou als beschouwer en daarmee erg subjectief. In de bijbel staan er geen duidelijke passages waarin de humor van God wordt besproken of bezongen. Toch zit de bijbel vol met woordspelletjes waar theologen van smullen en die voor sommige van hen het bewijs is voor de humor van God. Nogmaals humor is persoonlijk, dus misschien kun je nu wel een bijbel- of koran- gedeelte voor de geest halen waar de humor van af spat. Hierbij een uitnodiging dit in de comments te delen.
Bewijs van Gods humor
De bijbel begint met Genesis, het verhaal van de schepping. Over hoelang het scheppen duurde, wordt binnen christelijk Nederland nogal eens gediscussieerd. Veel minder discussie vindt plaats over of de mens is geschapen naar het beeld van God. Volgens de bijbel en de mensen die erin geloven lijkt de mensen op God en weerspiegelen wij eigenschappen van God. Trek je deze manier van redeneren door dan is dit hét belangrijkste bewijs van Gods humor.
Humor is waardevol, biedt houvast en is een universeel menselijk trekje. Wij lachen, afhankelijk van ondermeer culturele achtergrond, om andere dingen, maar het ‘maken van vrolijkheid’ is een universeel menselijk trekje. Iedereen die gelooft dat mensen iets laten zien van wie God is, kan niet anders dan concluderen dat God humor heeft!

Het alternatieve bijbelverhaal van Hans Teeuwen, maar ook berichten over ’gristenen’ op websites als geenstijl.nl. Om God en de mensen die in hem geloven wordt soms hard gelachen, maar de vraag in dit artikel is hoe het zit met de humor van God. Heeft Hij die überhaupt?

Geloven dat God humor heeft begint met het geloofd dat er een God is. Geloof je dit niet zie dan de humor in van dit artikel. Daarnaast wordt er geloofd in verschillende Goden, maar in dit artikel wordt met God de christelijke God bedoeld.

Humor in de bijbel
Er zijn veel definities van humor. De meeste komen neer op het maken van vrolijkheid (actieve humor) en ervan kunnen genieten (passieve humor). Humor is (gelukkig) erg afhankelijk van jou als beschouwer en daarmee erg subjectief. In de bijbel staan er geen duidelijke passages waarin de humor van God wordt besproken of bezongen. Toch zit de bijbel vol met woordspelletjes waar theologen van smullen en die voor sommige van hen het bewijs is voor de humor van God. Nogmaals humor is persoonlijk, dus misschien kun je nu wel een bijbel- of koran- gedeelte voor de geest halen waar de humor van af spat. Hierbij een uitnodiging dit in de comments te delen.

Bewijs van Gods humor
De bijbel begint met Genesis, het verhaal van de schepping. Over hoelang het scheppen duurde, wordt binnen christelijk Nederland nogal eens gediscussieerd. Veel minder discussie vindt plaats over of de mens is geschapen naar het beeld van God. Volgens de bijbel en de mensen die erin geloven lijkt de mensen op God en weerspiegelen wij eigenschappen van God. Trek je deze manier van redeneren door dan is dit hét belangrijkste bewijs van Gods humor.

Humor is waardevol, biedt houvast en is een universeel menselijk trekje. Wij lachen, afhankelijk van ondermeer culturele achtergrond, om andere dingen, maar het ‘maken van vrolijkheid’ is een universeel menselijk trekje. Iedereen die gelooft dat mensen iets laten zien van wie God is, kan niet anders dan concluderen dat God humor heeft!

Grenzeloos

grenzeloosVanmorgen was mijn dochtertje op tijd wakker en ik dus ook. Op het laatste moment besloot ik om naar de kerk te gaan. Gelukkig! De preek van de dominee ging over de noodzaak om grenzen te stellen.

Onder andere Anselm Grün werd geciteerd. Hij heeft in 2005 het boekje ‘grenzen stellen’ geschreven. In het boek heeft Grün het er onder andere over dat de absolute grens, de dood, vaak een belangrijke rol speelt bij onze grenzeloosheid. Het verlangen van mensen alles te willen beleven, voordat je er niet meer bent. Volgens Grün is de gejaagdheid die je overal in onze maatschappij terugziet daarvan een gevolg. Niet voor niets zijn er zoveel mensen die er onvoldoende in slagen om  te leven binnen de grenzen die hun eigen lichaam aangeeft. Het gevolg is dat mensen op grote schaal afbranden. Het besef dat je leven niet ophoudt na de dood geeft volgens Grün de rust die je nodig hebt om te leven in het moment.

De afgelopen maanden denk ik veel na over mijn diepste drijfveren.  Ik ben ervan overtuigd dat ik als mens maar een klein deel van mijn diepste drijfveren bloot kan leggen. Al luisterend naar de preek van vandaag realiseerde ik mij dat Grüns woorden ook op mij van toepassing zijn. Dat ook ik soms heel hard ren vanuit het verlangen een voetdruk achter te laten. Ik had mij alleen onvoldoende gerealiseerd waar die haast vandaan kwam. Ik geloof wel dat Grün een punt heeft en ik besefte mij opeens dat ik ren voor iets wat onoverkomelijk is. Een preek als vandaag plaatst die haast weer in het juiste perspectief en helpt mij weer een stapje verder in mijn zoektocht naar wat mij drijft.