365 dagen bloggen, dag 210: ‘Perfect gelukkig’

De kop boven het Trouw artikel is: ‘Perfect zijn is niet nodig om gelukkig te worden.’ Daarin staat een interview met hoogleraar filosofie Massimo Pigliucci. Deze geneticus en bioloog die pas op zijn veertigste besloot filosofie te studeren is een zogenoemde stoïcijn. De definitie ervan, zoals in het artikel door Pigliucci zelf gegeven wordt:

“Een stoïcijn vindt zijn weg naar geluk door te accepteren dat we niet alles kunnen beïnvloeden, maar dat we wél vrij zijn in ons gedrag en onze reactie. Voor een stoïcijn geen eindeloze navelstaarderij vol introspectie, maar een praktische opdracht om je ethisch op te stellen jegens anderen en jezelf.”

Het artikel vond plaats naar aanleiding van het verschijnen van zijn laatste boek (die inmiddels op mijn wensen-lijst staat) met als titel: ‘Hoe word je een Stoïcijn? Oude filosofie voor het moderne leven’. Wat mij zelf aanspreekt in de gedachtenwereld van de stoïcijn is het idee dat er maar weinig is wat je als mens kunt beïnvloeden. Ik weet niet hoe het met jou als lezer zit, maar de dingen waar ik mij over het algemeen druk over maak, raken (te) vaak aan omstandigheden. En zelfs al maak je alle juiste keuzes, zelfs dan is het niet zo dat het leven maakbaar is. Dat te constateren en daar vrede mee te hebben, geeft veel ruimte voor geluk.

365 dagen bloggen, dag 206: ‘Ieder mens gezien en geliefd’

Soms heb je gesprekken met mensen die even blijven hangen en op de meest onmogelijke momenten weer terugkomen. Na een dag werken en daarna sporten, moest er thuis eten geregeld worden. Op een fiets die bijna uit elkaar viel van ellende was ik op weg naar de winkel. Even dacht ik terug aan een mooi gesprek gisteren aan de keukentafel.

Een kennis vertelde over haar passie voor het onderwijs. Ernaar streven elk kind te zien, omdat ze zelf heeft ervaren hoe belangrijk dat is. Als volwassene iets teruggeven van waar je als kind naar verlangt hebt. Terwijl ik verder fiets bedenk ik mij dat het verlangen gezien te worden zich niet beperkt tot kinderen. Volgens mij raakt het aan iets fundamenteels van ons mens zijn. Ik bedenk mij dat onze identiteit voor een groot deel wordt bepaald in de manier waarop wij ons verhouden tot de ander. Ik ben want ik word gezien bedenk ik mij op dat krakende stukje schroothoop. Met alleen gezien worden zijn we er echter nog niet. Binnen het jeugdwerk werkte ik ooit samen met een kanjer. Haar motto was: ‘elk kind gezien en geliefd’.

Zien en liefhebben dus.

Ik ben ondertussen bijna thuis en bedenk mij hoe geweldig het is. Even zo’n momentje van inspiratie tijdens een mooi gesprek. Zo eentje waar je een dag later nog eens aan terugdenkt.

365 dagen bloggen, dag 176: ‘#trotsepapa’

Mijn dochter zit sinds een aantal maanden op de Telekids Musicalschool. Het kost een flinke duit, maar dan heb je ook wat. De afgelopen maanden stonden de woensdagmiddagen in het teken van oefenen met dansen en zingen. Met als uiteindelijke doel een optreden. Gisteren was het zover.

Om 7.15 uur ging ze samen met mama op weg naar theater de spant in Bussum. Zij en haar groepje waren niet de enige. Vanuit het hele land kwamen er groepjes met kinderen naar het theater. Ze hadden allemaal verschillende onderdelen van de musical ingestudeerd en samen gaven ze twee voorstellingen. De hoofdrollen werden vertolkt door professionele acteurs. Knap om te zien hoe alles waar mijn dochter en al die andere kinderen een paar maanden voor hadden gestudeerd, nu samenkwam in een soort van Niels Holgersson, maar dan anders.

Mijn dochter ondertussen ontwikkelde zich gestaag. Tijdens de generale repetitie stond ze nog gespannen tussen de coulissen, tijdens de eerste voorstelling durfde ze het podium op te komen. Ze keek als een hert dat in de lampen van een op haar afrijdende auto staart, maar ze stond er wel. In de laatste voorstelling stond ze vooraan te zingen en te dansen. Zelf was ik er tijdens de eerste voorstelling. Ik ben nog nooit zo zenuwachtig geweest en het ontroerde mij haar daar zo te zien worstelen met zichzelf. Ze deed dat wat ze het allerleukste en mooiste vindt om te doen, tegelijkertijd maakte het haar miserabel. Wat je van kleine meisjes leren kan.

#trotsepapa

365 dagen bloggen, dag 167: ‘Wijsheid komt met de jaren’

Het journalistieke platform ‘de Correspondent’ is van vele markten thuis. Niet alleen brengen ze kwalitatieve nieuwsartikelen en verhalen die ervoor zorgen dat je als lezer los komt van de ‘hijgerigheid’ van het nieuws, ook maken ze podcasts. Een uitkomst voor mensen zoals ik die erg radio georiënteerd zijn.

Lex Bohlmeijer is als radiomaker aan het platform verbonden en interviewt gasten in de volle breedte van de maatschappij. Deze week was oud-politicus én wetenschapper Jan Terlouw te gast. In mijn jonge jaren vond ik die twee aspecten van zijn leven overigens niet zo interessant, maar was ik meer geïnteresseerd in Jan Terlouw de kinderboekenschrijver.  Van ‘Oorlogswinter’, tot ‘De koning van Katoren’ en ‘Oosterschelde windkracht 10’. Ik vond zijn boeken allemaal even geweldig.

Ter ere van zijn 85ste verjaardag en het verschijnen van (nog) twee boeken, waar haalt die man de energie vandaan, was hij dit jaar regelmatig te zien en te horen in de media. Met als voorlopige hoogtepunt zijn pleidooi bij ‘De wereld draait door’ voor samenleving waar het weer normaal is dat er een draadje uit de brievenbus hangt. Een metafoor voor een samenleving waarin we elkaar weer onderling vertrouwen.

Bij het luisteren naar het interview van Terlouw met Lex Bohlmeijer kwambij mij hetzelfde gevoel naar boven als wat ik kreeg toen ik een interview las met de vorige jaar overleden, oud premier Piet de Jong. Mannen die vanuit een gevoel verantwoordelijkheid te willen en moeten dragen, zoveel hebben bijgedragen aan ons land. Die in woorden én daden uitstralen wat Kennedy zoveel jaren geleden al zei: ‘Don’t ask what your country can do for you, ask what you can do for your country.

Terlouw laat in het interview niet alleen zien dat hij passie heeft voor de publieke zaak, maar ook voor wetenschap. Dat hij behalve een technische oplossing ook oog en oor heeft voor de filosofische en grotere vragen van het leven. Op een of andere manier zijn dat de mensen die mij het meest inspireren. De mensen die vanuit een stevige persoonlijke basis, praktisch handen en voeten weten te geven aan het leven hier en nu en daar anderen in weten te inspireren. Die daarin een voorbeeld zijn. Misschien moet je wel een bepaalde levenservaring en wijsheid voor hebben opgedaan, voordat je daar in slaagt. Zou het dan toch waar zijn dat wijsheid komt met de jaren?

Luister hier het gesprek met Terlouw na.

365 dagen bloggen, dag 148: ‘10.000 redenen tot dankbaarheid’

Een plakje worst bij de slager, een stukje kaas bij de Albert Heijn. Als mijn kinderen iets krijgen dan zeggen ze als het meezit ‘dank u wel’ als het tegenzit dan stel ik ze de vraag: ‘Wat zeg je dan?’. Uit de mond van een vijf of 8 jarige komt daarna: ‘Dank u wel!’ Nu is er een groot verschil tussen dankbaar zijn voor een plakje worst of voor het leven in algemene zin, toch blijft het denk ik belangrijk om dankbaarheid te tonen.

Ik moest er vanmorgen aan denken terwijl ik in de kerk zat. Op een of andere manier bleef tijdens het zingen die ene zin haken: ‘ 10.000 redenen tot dankbaarheid.’ Los van waar je al dan niet in gelooft, is dankbaarheid en een dankbaar leven, denk ik een van de belangrijkste kwaliteiten voor een gelukkig leven. Het gaat niet zozeer om wat je hebt als wel om hoe dankbaar je ervoor bent. Wat dat betreft raad ik onderstaande Ted-talk van Broeder David Steindl-Rast aan. Deze interessante Benedictijnse Monnik heeft zich verdiept in het Boedisme om zo het Christelijk spiritualisme en oosterse wijsheid met elkaar te verbinden. Hij is o.a. stichter van ‘Een netwerk voor dankbaar leven’.

Samenvatting zoals die op ted.com staat:

“Alle mensen hebben met elkaar gemeen dat ze gelukkig willen zijn”, zegt broeder David Steindl-Rast, een monnik en interreligieuze geleerde. Hij stelt dat geluk wordt geboren uit dankbaarheid. Een inspirerende les in onthaasten, kijken waar je naartoe gaat en vooral, dankbaar zijn.

365 dagen bloggen, blog 94: ‘nieuwe verzuiling’

Sinds kort hebben we een weekendabonnement op de Trouw. Nu was dat na jaren de Volkskrant lezen een overgang. Toch begin ik de krant die zich profileert als de krant van de verdieping steeds meer te waarderen. Ik mis de politiek, maar het is tegelijkertijd ook wel lekker dat het allemaal wat minder hijgerig is.

Van het weekend las ik de column van Marjolijn van Heemstra met als titel: ‘Hoe de filterbubbel de nieuwe verzuiling werd’. De kern van haar verhaal: als je wilt kun je 24 uur per dag bevestigd worden in je eigen wereldbeeld. Soms is het echter fijn om het gesprek aan te gaan met iemand die niet op je lijkt en weer eens verrast te worden.

Ik vind het een heel herkenbaar verhaal en het legt denk ik iets bloot wat ongezond is aan onze samenleving. Je wordt op je wenken bediend en krijgt overal en altijd aanbevelingen. Over boeken die je zou kunnen lezen, mensen die je misschien kent, films en series die je interessant zou kunnen vinden én updates van vrienden die je misschien wel interessant vindt. Ik stel mij zo voor dat als we als samenleving op deze manier verder gaan we inderdaad een nieuwe vorm van verzuiling creëren. Kinderen en volwassenen die niet meer leren dat er mensen bestaan met andere meningen. Vooral omdat we elkaar niet meer tegenkomen. Op straat en online ontstaat er op die manier een onoverbrugbare kloof. Die we, juist omdat we elkaar niet meer spreken, niet meer leren om te overbruggen. We bevestigen onszelf en de ander in ons eigen gelijk, zonder ons best te doen de ander te begrijpen.

Kan niet wachten op die volgende verdieping aanstaande zaterdag!

365 dagen bloggen, blog 52: ‘gedachten bij onbehagen 1’

Gisteren begon ik te lezen in het essay van Bas Heijne met als titel ‘Onbehagen’. In zijn essay formuleert Heijne een antwoord op de vraag: ‘Hoe reëel is onze lust nog?’ Dit schijnt een verwijzing te zijn naar Sigmund Freund, die binnen onze psyche twee principes aan het werk zag: het lustprincipe en het realiteitsprincipe. Worden we gedreven door onze diepste verlangens of kiezen we ervoor deze te (laten) onderdrukken door wat onze omgeving verwacht. Het leek mij wel leuk om een aantal passages die mij aanspreken of die zorgen voor associaties te bespreken in deze blog.

Ik wilde graag beginnen met het wereldbeeld. In het begin van zijn essay heeft Heijne het erover dat in de afgelopen jaren zijn beeld van waar de wereld zich heen ontwikkelt is veranderd. Mijn wereldbeeld is voor een groot deel bepaald door de jaren negentig van de vorige eeuw. De bomen groeiden economisch tot in de hemel en we waren op weg naar een aards paradijs. We zouden leren van onze geschiedenis. De ellende van oorlog is geweest, lang leve de ratio. In zijn essay vertelt Heijne dat hij (en met hem en mij) er heel veel mensen zijn die daar ook zo over dachten.

De wereld waarin wij leven is een systeem, complex en levend, maar niet meer en niet minder dan een sociaal systeem. Veel van wat wij werkelijkheid noemen bestaat niet echt. Het zit in onze hoofden en zijn afspraken tussen mensen. De complexiteit ervan komt voort uit dat we er in de loop van de eeuwen dingen op en bij hebben gebouwd. Van bedrijven en rechtspraak tot sociale interactie en leefregels. Volgens mij was het in de biografie van Steve Jobs dat ik las dat het voor Jobs een bevrijding was toen hij erachter kwam dat systemen uiteindelijk ook maar gemaakt zijn door mensen en daarom ook aangepast en veranderd kunnen worden.

Naast dat het een prettig gevoel is dat niet alles vastligt zit er ook een andere kant aan. Heel veel van wat ons wereldbeeld bepaalt is kwetsbaar. Instituties komen voort uit keuzes en systemen die vertrouwen nodig hebben om te kunnen voortbestaan. Dat is langzaam maar zeker steeds actueler geworden. Onderdelen die ik altijd heb beschouwd als onwrikbaar brokkelen af. De Europese Unie is geen gegeven, net zo min als de rechtstaat of de sociale zekerheid. Ze bestaan bij de gratie van keuzes en vertrouwen. In een verandering van tijdperk is dat (lijkt mij) iets om goed te onthouden.

365 dagen bloggen, dag 51: ‘uniek’

Naarmate ik ouder werd, kwam langzaam maar zeker het besef dat ik verre van uniek ben. Aan mijn middelmatigheid moest ik denken toen ik van de week iemand hoorde spreken over schrijversvak. Een goed verhaal en goed boek vertelt een uniek verhaal dat verder door geen ander verteld kan worden.

Daar krijg je toch als simpele (schrijvers)ziel een behoorlijke bibber van. Het eerste wat ik dacht was, ga jij er maar aanstaan mannetje. Elke dag een blog en dan ook nog eens lekker uniek zijn… Er zijn dagen dat ik blij ben met een zuchtje inspiratie. Een mooi gesprekje, liefdevolle woorden van kinderen, een grappige verspreking of een moment van inzicht bij mijzelf.

Ik heb mijn hele leven al geschreven. Het is alsof ik door het te doen het dichtst bij mijzelf kom. Iets van de kern raak van mijn zijn. In die zin zijn mijn stukjes misschien een weerspiegeling van mijn zijn, maar uniek, nee dat niet.

 

365 dagen bloggen, dag 50: ‘Wijsheid van Floortje’

Een van mijn favoriete TV-momenten van 2016 was het winnen van de Televizierring door Floortje Dessing en dan vooral de liefde en het enthousiasme van een vader voor zijn dochter dat van het scherm spatte toen haar vader van 87 zag dat zijn dochter won.

Gisteren las ik een interview met Floortje in het AD. Ze liet zich interviewen omdat het vijfde seizoen begint van ‘Floortje naar het einde van de wereld’. Het reisprogramma dat mooie verhalen vertelt van mensen die zich hebben teruggetrokken uit traditionele maatschappij. Het voordeel van iemand die veel reist is dat er wat afstand ontstaat.

“Ik verbaas me over zo’n Hollandse uitspraak als ‘joepie, de week is weer doormidden’. En: ‘nog even en dan is het weer zaterdag’. Of: ‘gelukkig het is vakantie’. Alsof we leven van vakantie naar vakantie en van weekeinde naar weekeinde. Als we niet oppassen rammen we die andere dagen er gedachteloos doorheen. Ik zal nooit zeggen dat elke dag een feestje is – zo ervaar ik het evenmin – maar iets minder achteloosheid zou mooi zijn.”

In de loop van de jaren ontstaan er overtuigingen. Zo vond ik een aantal jaren dat de winter en de herfst alleen bedoeld waren ter voorbereiding op de lente en de zomer. Eén slechte zomer en het jaar was een mislukking, vond ik. Ik ramde zoals Floortje zegt een deel van het jaar doorheen. Volgens mij heeft ze helemaal gelijk als ze zegt dat het af en toe wat minder achteloos mag.

365 dagen bloggen, dag 49: ‘meester vs leerling’

Sinds vandaag heb ik een zaterdagabonnement op de krant  Trouw. Na jarenlang mijn zaterdagochtend te zijn begonnen met de Volkskrant, was het vandaag even wennen aan andere katernen, columnisten en minder politieke verhalen.

Mijn scheiding van de krant van links Nederland was in eerste instantie geen vrijwillige keuze, maar heeft tot nu goed uitgepakt. Behalve het laatste nieuws biedt Trouw voldoende verdieping en inspiratie. Zo las ik een mooi interview met van de Frans Joodse filosoof en Rabbijn Marc-Alain Quaknin over wat het betekent om een leraar te zijn. Een leraar moet leven vanuit het besef dat hij een zoeker naar waarheid is en het feit dat hij vragen blijft stellen van hem een meester maakt.

Zo veel wijsheid in een zin. Wauw!