Kennis, wetenschap en…media

persEdward Said was een Palestijns-Amerikaanse literatuurwetenschapper die vooral bekend werd om zijn kritiek op de westerse perceptie op het oosten. Zijn meest besproken werk is het boek ‘Orientalism’. Hierin beschrijft Said hoe vanaf Napoleon het westen kennis en wetenschap gebruikt om een vals en onwaar beeld van oosterlingen te scheppen en dit te gebruiken als excuus om ze te koloniseren.

‘Orientalism’ verscheen voor het eerst in 1978, maar is als je de kritiek van hoogleraar interculturele communicatie W. Shadid (Tilburg) leest in de kern niet achterhaald. Waren vroeger kennis en wetenschap nog de peilers waarop macht werd gebouwd, tegenwoordig is het meest krachtige wapen media (beeld) en in plaats van koloniseren is het toverwoord nu democratiseren.
Shadid publiceerde de laatste jaren regelmatig over het onderwerp media en islam (zie onderstaande weblinks). In het boek ‘Mist in de polder: Zicht op ontwikkelingen omtrent de islam in Nederland’ vult Shadid één hoofdstuk in. In dit hoofdstuk gaat het over de mythe van de registrerende journalistiek. De stelling die Shadid in het artikel betrekt is dat de islam en moslims in de media worden weergegeven via vier specifieke en grotendeels negatieve ‘frames’. ‘Framing’ wil zeggen dat berichtgeving altijd gebaseerd is op bepaalde aannames e.d. van de schrijver zelf. Deze frames die door Shadid genoemd worden zijn: de simplificatie en afstandelijke presentatie van de islam, het problematiseren en stigmatiseren van de groepen in kwestie, de deling van de samenleving in ‘wij’ en ‘zij’ en de verwaarlozing van hun participatie in de media en het ontbreken van hun visie daarin.
In zijn artikel heeft Shadid het over de zogenaamde ‘opiniemakers’. Journalisten worden volgens hem vooral gerekruteerd uit de autochtone middenklasse. Met de bijbehorende opleiding, normen, opvattingen en vooroordelen. Daar komt nog eens bij dat niemand die beelden corrigeert, omdat de groep homogeen is. Ter illustratie in Nederland is 2% van de journalisten van allochtone afkomst. In Groot Brittannië is dat 9%. Hierin zie je een verwaarlozing van de participatie van allochtonen in de media. Shadid pleit in zijn artikel voor media diversiteit zodat media haar eigen blinde vlekken en vooroordelen zichtbaar kunnen maken.
Tegenwoordig leven wij in een mediacratie waarin de media een grote invloed heeft op wat en hoe mensen denken. Daarnaast leven wij in een samenleving waarin het steeds vaker gaat over wat ons van elkaar onderscheid in plaats van dat wat wij met elkaar gemeen hebben. Juist in zo’n samenleving is een evenwichtige media waarin kennis op verschillende gebieden dus ook over verschillende religies aanwezig is van groot belang. Journalisten kunnen alleen vanuit die kennis de complexe multiculturele issues van vandaag de dag verslaan en duiden wat er om hen heen gebeurt.

‘Orientalism’ verscheen voor het eerst in 1978, maar is als je de kritiek van hoogleraar interculturele communicatie W. Shadid (Tilburg) leest in de kern niet achterhaald. Waren vroeger kennis en wetenschap nog de peilers waarop macht werd gebouwd, tegenwoordig is het meest krachtige wapen media (beeld) en in plaats van koloniseren is het toverwoord nu democratiseren.

Shadid publiceerde de laatste jaren regelmatig over het onderwerp media en islam (zie onderstaande weblinks). In het boek ‘Mist in de polder: Zicht op ontwikkelingen omtrent de islam in Nederland’ vult Shadid één hoofdstuk in. In dit hoofdstuk gaat het over de mythe van de registrerende journalistiek. De stelling die Shadid in het artikel betrekt is dat de islam en moslims in de media worden weergegeven via vier specifieke en grotendeels negatieve ‘frames’. ‘Framing’ wil zeggen dat berichtgeving altijd gebaseerd is op bepaalde aannames e.d. van de schrijver zelf. Deze frames die door Shadid genoemd worden zijn: de simplificatie en afstandelijke presentatie van de islam, het problematiseren en stigmatiseren van de groepen in kwestie, de deling van de samenleving in ‘wij’ en ‘zij’ en de verwaarlozing van hun participatie in de media en het ontbreken van hun visie daarin.

In zijn artikel heeft Shadid het over de zogenaamde ‘opiniemakers’. Journalisten worden volgens hem vooral gerekruteerd uit de autochtone middenklasse. Met de bijbehorende opleiding, normen, opvattingen en vooroordelen. Daar komt nog eens bij dat niemand die beelden corrigeert, omdat de groep homogeen is. Ter illustratie in Nederland is 2% van de journalisten van allochtone afkomst. In Groot Brittannië is dat 9%. Hierin zie je een verwaarlozing van de participatie van allochtonen in de media. Shadid pleit in zijn artikel voor media diversiteit zodat media haar eigen blinde vlekken en vooroordelen zichtbaar kunnen maken.

Tegenwoordig leven wij in een mediacratie waarin de media een grote invloed heeft op wat en hoe mensen denken. Daarnaast leven wij in een samenleving waarin het steeds vaker gaat over wat ons van elkaar onderscheid in plaats van dat wat wij met elkaar gemeen hebben. Juist in zo’n samenleving is een evenwichtige media waarin kennis op verschillende gebieden dus ook over verschillende religies aanwezig is van groot belang. Journalisten kunnen alleen vanuit die kennis de complexe multiculturele issues van vandaag de dag verslaan en duiden wat er om hen heen gebeurt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *